Eisen aan magazijnstellingen: wat de wet en de normen van u vragen

Een magazijnstelling moet voldoen aan het Arbobesluit en wordt in de praktijk beoordeeld volgens de norm NEN-EN 15635. Als werkgever bent u verantwoordelijk voor de veilige staat van uw stellingen, ook als een externe partij ze heeft geleverd of gemonteerd. Die verantwoordelijkheid gaat verder dan een jaarlijkse keuring. In dit artikel leest u welke eisen er gelden, wie binnen uw organisatie welke taak heeft en hoe u schade beoordeelt en afhandelt.

De werkgever is verantwoordelijk voor veilige stellingen

Een magazijnstelling is een arbeidsmiddel. Daarmee valt de stelling onder de Arbowet en het Arbobesluit, net als een heftruck of een hoogwerker. Artikel 7.4a van het Arbobesluit schrijft voor dat arbeidsmiddelen die door gebruik kunnen verslechteren, periodiek worden gekeurd door een deskundige. De uitkomst van die keuring legt u vast.

De verantwoordelijkheid ligt bij de werkgever en niet bij de leverancier of de monteur. Een leverancier levert een stelling die volgens de normen is berekend en gemonteerd. Vanaf de oplevering bepaalt het gebruik of die stelling veilig blijft, en dat gebruik valt onder uw zorg. Een aanrijding, een verplaatste ligger of een zwaardere lading dan berekend kan de veiligheid van de hele sectie aantasten.

NEN-EN 15635 vertaalt de wet naar de praktijk

Het Arbobesluit zegt dat u moet keuren, maar niet hoe. Die invulling komt uit NEN-EN 15635, de Europese norm voor het gebruik en onderhoud van stalen opslagsystemen. De norm zelf is geen wet, maar geldt in de praktijk als maatstaf voor een veilige stelling en voor een deugdelijke keuring.

NEN-EN 15635 beschrijft onder meer hoe u stellingen inspecteert, hoe u schade classificeert, welke informatie bij de stelling hoort en wie binnen uw organisatie verantwoordelijk is. Voor het ontwerp en de berekening van de stelling gelden andere normen, zoals NEN-EN 15512 en NEN-EN 15620. Een overzicht van die normen vindt u bij de uitleg over veilige magazijnstellingen en de normen die daarbij horen.

Drie niveaus van controle houden uw stellingen veilig

Stellingveiligheid regelt u niet met één controle per jaar. De norm gaat uit van drie niveaus van controle die elkaar aanvullen:

1. Directe melding: iedere gebruiker meldt schade zodra die ontstaat, bijvoorbeeld na een aanrijding met een heftruck.
2. Interne inspectie: een aangewezen medewerker controleert de stellingen regelmatig visueel, vaak wekelijks of met een frequentie die volgt uit een risicobeoordeling.
3. Deskundige inspectie: ten minste één keer per jaar beoordeelt een deskundige de volledige installatie en legt de bevindingen vast in een rapport.

Het jaarlijkse rapport is dus het sluitstuk, niet het hele systeem. Een stelling die in maart wordt aangereden, kan niet wachten op de keuring in november. Juist de eerste twee niveaus voorkomen dat schade maanden onopgemerkt blijft.

Wie doet wat bij de veiligheid van stellingen

Een heldere taakverdeling voorkomt dat meldingen blijven liggen. De tabel geeft de gangbare rolverdeling weer.

Rol	Taak	Frequentie
Werkgever	Eindverantwoordelijk voor veilige stellingen, wijst een PRSES aan en zorgt voor keuring en herstel	Doorlopend
PRSES	Organiseert interne inspecties, registreert schade en bewaakt het herstel	Regelmatig, vaak wekelijks
Medewerkers	Gebruiken de stelling volgens de belastingsborden en melden schade direct	Dagelijks
Deskundige inspecteur	Beoordeelt de hele installatie en rapporteert de bevindingen met een advies	Ten minste jaarlijks
Leverancier	Levert berekende stellingen, onderdelen en informatie over belastingen en herstel	Bij levering, uitbreiding en herstel

In kleinere bedrijven combineert één persoon soms meerdere rollen. Dat is geen probleem, zolang vastligt wie de inspecties doet en wie beslist over herstel.

De PRSES als vast aanspreekpunt voor stellingveiligheid

PRSES staat voor Person Responsible for Storage Equipment Safety. NEN-EN 15635 vraagt om één persoon binnen de organisatie die de veiligheid van de opslagsystemen bewaakt. Dat is meestal een magazijnmanager, een teamleider of een medewerker van de technische dienst.

De PRSES plant en voert de interne inspecties uit, houdt een logboek bij van schade en herstel en is het aanspreekpunt voor de externe inspecteur. Ook bij aanpassingen aan de stellingen, zoals het verplaatsen van liggers of het wijzigen van de lading, beoordeelt de PRSES of een nieuwe berekening nodig is. Training in het herkennen en beoordelen van schade is aan te raden, zodat de PRSES die rol goed kan vervullen.

Schade beoordelen met groen, oranje en rood

Bij een inspectie wordt elke gevonden schade ingedeeld in een van de drie categorieën. Die classificatie bepaalt hoe snel u moet handelen.

Categorie	Betekenis	Actie
Groen	Schade binnen de toegestane tolerantie	Registreren en bij de volgende inspectie opnieuw beoordelen
Oranje	Schade die herstel vraagt, maar geen direct gevaar vormt	Herstellen binnen vier weken, een ontlaste sectie pas na herstel opnieuw beladen
Rood	Ernstige schade met direct gevaar	De sectie direct ontlasten, afzetten en herstellen voordat u haar weer gebruikt

Oranje schade die niet op tijd wordt hersteld, schuift op naar rood. Herstel gebeurt bij voorkeur met originele onderdelen van de leverancier, zodat het berekende draagvermogen behouden blijft. Als producent levert POLYPAL onderdelen voor de eigen systemen die minimaal vijftien jaar leverbaar blijven.

Wat er in een inspectierapport staat

Een inspectierapport beschrijft de staat van de installatie per sectie. Per bevinding staat vermeld waar de schade zit, in welke categorie die valt en welke actie nodig is. Daarnaast controleert de inspecteur of belastingsborden aanwezig en juist zijn, of de stelling overeenkomt met de oorspronkelijke configuratie en of eerdere bevindingen zijn opgevolgd. POLYPAL voert zulke veiligheidsinspecties voor stellingen uit met een SEMA-erkende inspecteur (SEMA Approved Rack Inspector) en levert na afloop een rapport met concrete adviezen.

Bewaar de rapporten samen met het logboek van de interne inspecties. Samen laten ze zien dat u de veiligheid van uw stellingen structureel bewaakt, wat bij een controle door de Nederlandse Arbeidsinspectie of na een incident van belang is.

Veelgemaakte fouten die een keuring laten mislukken

Veel afkeuringen hebben niet met de ouderdom van de stellingen te maken, maar met het gebruik. Deze fouten komen bij keuringen vaak terug:

• Ontbrekende belastingsborden: zonder bord weet niemand wat een sectie mag dragen.
• Verplaatste liggers: een andere liggerhoogte verandert het draagvermogen van het juk.
• Gemengde onderdelen: staanders en liggers van verschillende merken zijn niet op elkaar berekend.
• Reparaties op locatie: lassen of rechtbuigen van staanders tast de constructie aan.
• Ontbrekende beveiliging: staanders aan de kop van een gang zonder aanrijdbeveiliging.

Elk van deze fouten is te voorkomen met duidelijke afspraken over aanpassingen en met een vast moment waarop de PRSES de stellingen doorloopt.

Veiligheid begint bij het ontwerp van de stelling

Een groot deel van de veiligheid wordt al bepaald voordat de eerste pallet in de stelling staat. Een stelling die is berekend op de werkelijke lading, de gangbreedte en het intern transport, heeft minder kans op overbelasting en aanrijdschade. Beveiliging zoals aanrijdbeschermers en doorvalbeveiliging hoort daarom in het ontwerp thuis en niet pas na de eerste schade. POLYPAL berekent elke stelling volgens de geldende EN-normen en is lid van de Europese federatie FEM en de Britse vereniging SEMA, die beide richtlijnen voor opslagsystemen opstellen.

Bij zware, gepalletiseerde lading komen aanrijdingen veel voor, omdat heftrucks daar dicht langs de staanders manoeuvreren. Goed berekende palletstellingen met beveiliging op de kwetsbare plekken beperken dat risico vanaf de eerste dag. Wie een nieuwe inrichting plant, kiest daarom voor magazijnstellingen waarbij veiligheid onderdeel is van de berekening.

Vraag een stellinginspectie aan

Veelgestelde vragen over eisen aan magazijnstellingen

Hieronder vindt u antwoorden op vragen die vaak terugkomen over keuring en veiligheid van stellingen.

Is een stellingkeuring verplicht?

Een stellingkeuring is verplicht, omdat het Arbobesluit periodieke keuring voorschrijft van arbeidsmiddelen die door gebruik kunnen verslechteren. Een magazijnstelling valt onder die definitie.

Hoe vaak moeten stellingen gekeurd worden?

Volgens NEN-EN 15635 laat u stellingen ten minste één keer per jaar inspecteren door een deskundige. Daarnaast controleert u ze regelmatig zelf en direct na schade, aanpassing of verplaatsing.

Wie mag een stellingkeuring uitvoeren?

Een stellingkeuring wordt uitgevoerd door een deskundige met aantoonbare kennis van NEN-EN 15635 en van de constructie van stellingen. De wet schrijft geen specifiek diploma voor, dus kies voor een inspecteur die zijn werkwijze en erkenningen kan onderbouwen.

Wat gebeurt er als de Arbeidsinspectie tekortkomingen vindt?

Bij tekortkomingen kan de Nederlandse Arbeidsinspectie handhaven, bijvoorbeeld met een eis tot naleving of een boete. Welke maatregel volgt, hangt af van de ernst van de situatie. Voor juridische vragen over uw specifieke situatie raadpleegt u een arbodeskundige of jurist.